Üretim maliyetleri ve borç baskısı büyürken, düşük faizli kredi ve girdiye erişim yeni koşullara bağlandı. Çiftçiler Sendikası (ÇİFTÇİ-SEN), 1 Ocak 2026 itibarıyla yürürlüğe giren düzenlemelerin küçük üreticiyi daha da sıkıştıracağını belirterek kararnamelerin ve ilgili yönetmeliklerin geri çekilmesini istedi.
ÇİFTÇİ-SEN’in “Basına ve Kamuoyuna” başlıklı açıklamasına göre 2025, tarım ve gıda şirketlerinin piyasa üzerindeki kontrolünün arttığı; çiftçinin ürününü değerinde satamadığı, girdilerin ise hızla pahalandığı bir yıl oldu. Sendika, iklim krizinin olumsuz etkilerinin de eklenmesiyle çok sayıda üreticinin borcunu çeviremez hale geldiğini vurguluyor.
Düzenleme neyi değiştiriyor?
Sendikanın itiraz ettiği başlıklardan biri, Tarım ve Orman Bakanlığı’nın “iki yıl üst üste işlenemeyen” tarım arazilerinin kiraya verilmesine dönük bir yönetmelik hattı. ÇİFTÇİ-SEN, bu yaklaşımın “çiftçiyi toprağından koparacak” bir zemine evrildiğini savunuyor.
İkinci başlık ise, Ziraat Bankası ile Tarım Kredi Kooperatifleri üzerinden kullandırılan Hazine faiz destekli tarım kredilerinin koşullarına getirilen ek şartlar. 9567 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile metindeki “yararlanırlar” ifadesinin “yararlanabilirler” şeklinde değiştirilmesi, sendikaya göre krediye erişimi bir “takdir” alanına dönüştürüyor.
“Borcu yoktur” belgesi şartı
ÇİFTÇİ-SEN’in açıklamasında en kritik eşiklerden biri, düşük faizli krediye erişim için vergi dairesine vadesi geçmiş borcun ve sosyal güvenlik prim borcunun bulunmaması koşulunun aranması ve bunun belgeye bağlanması. 10524 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı, ilgili karar metninde bu yönde bir değişiklik öngörüyor; bazı hükümlerinin 1/1/2026 tarihinde yürürlüğe gireceği belirtiliyor.
Sendika, çiftçilerin vergi–SGK–kredi borçlarını “keyfi nedenlerle değil, tarım politikalarının yarattığı borç sarmalı nedeniyle” ödeyemediğini savunarak, “borcu yoktur” koşulunun kaldırılmasını istiyor.
Krediyle sınırlı değil: Girdi erişimi de tartışmada
Basın açıklamasına göre benzer koşullar, Tarım Kredi Kooperatifleri üzerinden sağlanan düşük faizli yem, mazot gibi girdiler için de uygulanmaya başlandı; ayrıca kısa vadeli faizsiz/düşük faizli girdi uygulamalarında faizlerin yükseldiği ifade ediliyor. ÇİFTÇİ-SEN, bunun “şirketlerin üretimi ve gıdayı daha iyi kontrol etmesine” hizmet edeceğini ileri sürüyor.
ÇİFTÇİ-SEN ne istiyor?
Sendikanın kamuoyuna açıkladığı talepler özetle şöyle:
-
Kararnameler ve çiftçiyi zorlayan yönetmeliklerin geri çekilmesi; çiftçi lehine desteklerin güçlendirilmesi.
-
Kooperatifçilik mevzuatının demokratikleştirilmesi; kooperatiflerin “şirket gibi yönetilen” yapılardan çıkarılması.
-
Düşük faizli/faizsiz kredi ve girdi uygulamalarının ayrım yapılmaksızın erişilebilir hale getirilmesi; “borcu yoktur” belgesi şartının kaldırılması.
