Gazze’de 10 aydır süren savaşta yeni bir diplomasi hamlesi gündeme geldi. New York Times’ın diplomatik kaynaklara dayandırdığı habere göre, Katar ve Mısır’ın arabuluculuğunda hazırlanan ateşkes önerisi Hamas tarafından kabul edildi. Plan; İsrailli rehineler ile Filistinli tutukluların serbest bırakılmasını, İsrail güçlerinin Gazze’den kısmen çekilmesini ve insani yardımların bölgeye düzenli girişini öngörüyor. Ancak İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’nun bu öneriye nasıl yanıt vereceği hâlâ belirsiz.
Arabulucuların çabası ve anlaşmanın içeriği
Katar ve Mısır’ın yürüttüğü diplomasi, bu kez önceki girişimlerden farklı olarak daha kapsamlı bir “geçiş planı” içeriyor. Plana göre ilk aşamada hayatta olduğu düşünülen rehinelerin yarısı serbest bırakılacak; karşılığında İsrail, belirli sayıda Filistinli mahkûmu tahliye edecek. İkinci aşamada ise kalıcı ateşkes sağlandığında geriye kalan tüm rehineler ve tutuklular karşılıklı olarak bırakılacak.
Bu düzenlemenin yanında, İsrail ordusunun kademeli geri çekilmesi ve Gazze’ye yeterli miktarda insani yardımın kesintisiz ulaşması garanti altına alınmaya çalışılıyor. Tarafların güvensizliklerini gidermek için Katar ve Mısır’ın “güvence mekanizmaları” geliştirmesi bekleniyor. İsrail, Hamas’ın ateşkesi askeri güçlerini toparlamak için kullanmasından endişeli; Hamas ise yardımların kesilmesi ve saldırıların yeniden başlamasından.
Netanyahu’nun hesapları
Netanyahu hükümeti son dönemde “kısmi rehine takası” formülüne karşı sert bir tavır aldı. Başbakan, geçen hafta yaptığı açıklamada yalnızca bazı rehinelerin serbest bırakılacağı anlaşmaların artık “geride kaldığını” söylemişti. Bu nedenle yeni plan karşısında nasıl bir tavır alınacağı, yalnızca diplomasinin değil, sahadaki savaşın geleceğini de belirleyecek.
ABD Başkanı Donald Trump’ın Ortadoğu özel temsilcisi Steve Witkoff da rehine aileleriyle yaptığı görüşmede, “parça parça anlaşmaların işlemeyeceğini” ve tüm rehinelerin aynı anda serbest bırakılmasını istediklerini dile getirdi. Bu açıklama, İsrail hükümeti üzerindeki uluslararası baskıyı artıran unsurlardan biri oldu.
Toplumun baskısı
İsrail’de binlerce kişi, hükümete ateşkes için adım atması ve rehineleri serbest bırakması çağrısıyla sokaklara çıkıyor. Pazar günü yapılan protestolara 400 binden fazla kişinin katıldığı tahmin ediliyor. Bu eylemler, Netanyahu üzerindeki iç baskıyı görünür kılarken, hükümetin manevra alanını daraltıyor.
Gazze’de ise insani kriz derinleşiyor. Sağlık Bakanlığı’nın verilerine göre, Ekim 2023’ten bu yana 60 binden fazla Filistinli yaşamını yitirdi. Gıda, su ve ilaç sıkıntısı giderek ağırlaşırken, savaşın sürmesi sivillerin yaşam hakkını daha da kırılgan hale getiriyor.
Ateşkes umutları ve kırılgan süreç
Temmuz ayında yapılan görüşmelerde umutların kısa sürede boşa çıkması, yeni anlaşmaya karşı ihtiyatlı bir yaklaşım doğurdu. Hamas’ın öneriyi kabul etmesine karşın İsrail’den resmi yanıt gelmemiş olması, sürecin hâlâ pamuk ipliğine bağlı olduğunu gösteriyor.
Diplomasi masasında ilerleme sağlanması, kalıcı barışa giden yolun açılabileceğine dair umutları artırsa da tarafların güvenlik kaygılarını aşacak bağlayıcı garantiler olmadan bu umutların yeniden hayal kırıklığına dönüşme ihtimali yüksek. Netanyahu’nun önünde kritik bir tercih bulunuyor: Savaşı derinleştirmek ya da diplomatik çözümü kabul etmek.
Slavoj Žižek: İsrail – Filistin savaşındaki gerçek bölünme çizgisi…
