Futbol çocukluğumdan beri hayatımın içindeydi. Trabzonspor’la kurduğum bağ da o yıllarda başladı. Ailemden, çevremden ve doğup büyüdüğüm şehirden gelen bir bağlılıktı bu. Trabzonspor benim için yalnızca bir futbol takımı değildi. Şehrin insanını, heyecanını ve ortak hafızasını da onunla birlikte düşünüyordum. Gençlik yıllarımda lisanslı olarak futbol oynadım. Dolayısıyla futbolun sadece tribündeki heyecandan ibaret olmadığını, sahadaki emeği ve birlikte mücadele etmenin ne anlama geldiğini de biliyorum.
Trabzonspor’un 1975-76 sezonunda kazandığı ilk şampiyonluğun benim kuşağım ve Trabzon için ayrı bir yeri vardı. O yıllarda futbolun merkezi İstanbul’du. Anadolu kulüplerinin bu düzende kendilerine yer açması kolay değildi. Trabzonspor bu alışılmış düzeni değiştirdi. İstanbul dışında da güçlü bir futbol geleneği ve başarı hikâyesi olabileceğini gösterdi. Bu şampiyonluk Trabzon için yalnızca sportif bir başarı değildi. Bir bakıma, yıllardır kendisini merkezin dışında hisseden bir şehrin kendisini kabul ettirmesiydi.
Bunun bir de toplumsal tarafı vardı. Trabzon’un aksanıyla, Karadeniz insanının konuşmasıyla ve yaşam tarzıyla alay edildiği zamanları hatırlıyorum. Laz fıkraları üzerinden yapılan küçümsemeler, Trabzonlulukla Laz kimliğinin birbirine karıştırılması, Karadeniz insanına yukarıdan bakılması… Bunlar yabancısı olduğumuz şeyler değildi. Trabzonspor kazandığında bu yüzden duyulan sevinç de sıradan bir futbol sevincinden daha fazlasıydı. Yalnızca bir takım kazanmıyordu; küçümsendiğini hisseden bir şehrin insanları da kendilerini güçlü hissediyordu. O yılları yaşayanlar bu duyguyu bilir.
Zaman içinde Trabzonspor’la aramdaki bağ zayıflamaya başladı. Şampiyon olduğu 1983-84 sezonundan sonra eski heyecanımı kaybettiğimi hatırlıyorum. 1994 yılında kulübün şirketleşme süreci ise benim için önemli bir kopuş noktası oldu. Trabzonspor’un kuruluşunda taşıdığı amatör ruhun ve dayanışma duygusunun giderek yerini ticari bir anlayışa bıraktığını düşünüyordum. Futbolun giderek piyasa ilişkilerinin belirlediği bir alana dönüşmesi beni kulüpten uzaklaştırdı. Bir süre sonra futbolu takip etmeyi de bıraktım.
Amedspor ve tanınma mücadelesi
Yıllar sonra Amedspor’la ilgilenmeye başladım. Bunun nedeni yeniden futbol heyecanı duymam ya da kendime yeni bir takım aramam değildi. Amedspor’a ve taraftarlarına yönelik ayrımcı, dışlayıcı, ırkçı tutumlar dikkatimi çekiyordu. Bir futbol kulübünün yalnızca sahadaki başarısı ya da başarısızlığı üzerinden değil, temsil ettiği kimlik nedeniyle de hedef alınması üzerinde düşünmeye başladım.
Trabzonspor’un geçmişte yaşadıklarıyla Amedspor’un bugün karşı karşıya kaldığı ayrımcılığı aynı kefeye koymuyorum elbette. İki kulübün tarihsel koşulları ve mücadeleleri birbirinden farklı. Trabzonspor, İstanbul merkezli futbol düzenine karşı Anadolu’dan yükselen bir başarı hikâyesiydi. Amedspor ise Kürt kimliğinin, dilinin, tarihinin ve kültürünün uzun yıllar inkâr edildiği bir ülkede var olma ve kendisini ifade etme mücadelesi veriyor. Dolayısıyla burada mesele yalnızca futbol değil; kimlik, eşit yurttaşlık ve tanınma meselesi de var.
Buna rağmen iki hikâye arasında düşündürücü bir ortaklık görüyorum. Her şeyi kendi merkezinden değerlendiren, kendisinden farklı olanı küçümseyen ve dışarıda tutan bir anlayış. Dün Trabzon’a ve Karadeniz insanına yukarıdan bakan zihniyetle bugün Amedspor’u ve onun temsil ettiği kimliği hedef alan zihniyet arasında böyle bir benzerlik var. Elbette bu, iki yaşanmışlığın aynı olduğu anlamına gelmiyor. Ama dışlamanın ve küçümsemenin farklı dönemlerde, farklı biçimlerde karşımıza çıkabildiğini gösteriyor.
Ben kendi şehrime ve insanıma yönelik küçümsemeyi, ukalalık taslamayı yaşadım. Bunun insanda nasıl bir duygu yarattığını biliyorum. Belki de Amedspor’a ilgimin arkasında biraz da bu geçmiş var. Kendi yaşadığımız haksızlıklara itiraz ederken başkalarının yaşadıklarına sessiz kalmayı doğru bulmuyorum. İnsan, kendisine yapılan haksızlığı reddediyorsa başkasına yapılana da karşı çıkabilmeli.
Dayanışmanın ölçüsü
Benim için dayanışmanın anlamı burada başlıyor. Yalnızca kendimize benzeyenlerle yan yana durmak değil, bizden farklı olanın hakkını da savunabilmek. Bir insanın kimliğine, diline ve kültürüne saygı duymak için aynı kimliği paylaşmamız gerekmiyor. Hatta gerçek dayanışma biraz da farklılıkların olduğu yerde anlam kazanıyor.
Amedspor’un yanında durmamın nedeni bu. Benim açımdan mesele bir futbol takımı tercihi değil. Ayrımcılığa karşı çıkmak, Kürt halkının kimliğinin ve kültürünün tanınmasını savunmak, bu ülkede herkesin eşit yurttaşlar olarak yaşayabilmesini istemek.
Bugün futbolun büyük ölçüde ticarileştiği ortada. Kulüpler ekonomik güç ve piyasa ilişkileri içinde şekilleniyor. Buna rağmen futbolun toplumsal anlamını bütünüyle kaybettiğini düşünmüyorum. Bazen bir kulüp, temsil ettiği şehrin hafızasını ve itirazlarını da taşıyabiliyor. Amedspor’un Süper Lig’e çıkmasından dolayı duyduğu heyecanını da yalnızca sportif başarı beklentisiyle açıklamak mümkün değil. Bu isteğin içinde yıllardır görülmek, duyulmak ve tanınmak isteyen insanların duygusu da var.
Ben bugün futbol taraftarı değilim. Trabzonspor’a yeniden dönmüş de değilim. Amedspor’a yakınlığım da bir takımı bırakıp başka bir takımı tutmak olarak anlaşılmamalı. Benim için mesele takımlar arasında tercih yapmak değil. Geçmişte kendi şehrime ve insanıma yönelen küçümsemeye nasıl itiraz ettiysem, bugün başka bir halkın kimliği nedeniyle ayrımcılığa uğramasına da aynı şekilde itiraz ediyorum.
Trabzonspor çocukluğumun ve gençliğimin bir parçası. Bu geçmişi inkâr etmiyorum. Ama bugün Amedspor’un yanında duruyorum. Çünkü haksızlığa karşı çıkarken ölçümüz, haksızlığa uğrayanın kim olduğu olmamalı.
İlk şampiyonluk Trabzon için neden bu kadar önemliydi?
Trabzonspor 1975-76 sezonunda lig şampiyonluğunu ilk kez İstanbul dışına taşıdı. Suat Turan’ın hafızasında o gün, konuşması ve yaşam tarzıyla alay edilen bir şehrin kendine güvenini sahada gördüğü bir an olarak kaldı. Yıllar sonra futbolun ticarileşmesi, çocukluğunda kurduğu bu bağı zayıflattı.
Amedspor’un Süper Lig’e yükselişindeki sevinç ne anlatıyor?
Amedspor, 1. Lig’i ikinci tamamlayarak Süper Lig’e yükseldi. Diyarbakır’da bu başarının sevincine, kendi adıyla, diliyle ve kültürüyle görülmek isteyen insanların heyecanı da katıldı. Kulübe ve taraftarlarına yönelen ayrımcılık, eşit yurttaşlığın tribünde nasıl gündelik bir meseleye dönüştüğünü gösteriyor.
Kendi şehrimizin hafızası dayanışmaya nasıl dönüşür?
Trabzon’a yönelen küçümsemenin hatırası, Amedspor’a yönelik ayrımcılığın insanda nasıl bir duygu yarattığını anlamaya yardım edebilir. Bu iki deneyimin ayrı tarihleri var. Dayanışma, kendi yaşadığımız haksızlıktan öğrendiklerimizle Kürtlerin dilini, kimliğini ve kültürünü özgürce yaşama hakkını savunduğumuzda başlıyor.
Bilişsel mülksüzleştirme, iyi hissetme pazarı ve radikal müşterekler

