Yangınların %90’ı insan kaynaklı: İzmirli gençlerden mega yangınlara karşı “önlem kültürü” hamlesi

İzmir Ekonomi Üniversitesi (İEÜ) Uluslararası İlişkiler Topluluğu, Türkiye’de son yıllarda tırmanışa geçen mega yangınlara karşı toplumsal bağışıklığı artırmayı hedefleyen yeni bir duyarlılık projesini hayata geçirdi. Güzelbahçe Belediyesi Felsefe ve Bilim Merkezi desteğiyle şekillenen proje, yangın sezonu öncesinde “önlem kültürü” oluşturmayı ve gençlerin karar verici mekanizmalar üzerindeki denetim rolünü güçlendirmeyi amaçlıyor.

İEÜ Uluslararası İlişkiler Topluluğu tarafından düzenlenen ve FİKİR Gazetesi‘nin de takip ettiği açık oturumda paylaşılan verilere göre, Türkiye’de sadece 2025 yılı içerisinde 64 bin 500 hektar alanın yangınlar nedeniyle kaybedildiği açıklandı. Topluluk Başkanı Kayra Leventoğlu, bu kayıpların temelinde iklim krizinin yanı sıra toplumsal bilincin ve uzun vadeli politika eksikliğinin yattığını belirterek, çözümün sürdürülebilir eğitimden geçtiğini vurguladı.

Türkiye’de orman yangınlarının ana nedeni nedir?

Türkiye’deki orman yangınlarının %90’ı doğrudan veya dolaylı olarak insan faaliyetlerinden kaynaklanmaktadır. Proje temsilcisi Özge Arslan’ın sunduğu araştırmaya göre, doğal nedenlerin payı %9’da kalırken, %1’lik kısmın kaynağı ise belirlenememiştir. Bu tablo, yangınların bir “doğal afet” olmaktan ziyade, önlenebilir bir yönetim ve davranış sorunu olduğunu kanıtlamaktadır.

İEÜ Uluslararası İlişkiler Topluluğu’nun yangın projesi neleri kapsıyor?

Gençlerin projesi, klasik ağaçlandırma faaliyetlerinin ötesine geçerek “Çevre İçin Koşuyoruz” adlı bir farkındalık koşusu ve uzman destekli sürdürülebilir ağaçlandırma çalışmalarını kapsamaktadır. Topluluk üyeleri, toplumsal hafızanın sadece yangın anında canlanmasına tepki göstererek; üniversitelerde ve yerel merkezlerde “yangın öncesi hazırlık” atölyeleri düzenlemeyi planlamaktadır.

Gençler yangın politikalarında nasıl bir rol üstleniyor?

Proje kapsamında Tarım ve Orman Bakanlığı, AFAD ve AKUT gibi kurumların temsilcilerini açık oturumlara davet ederek politika eksikliklerini doğrudan yetkililere sormak hedeflenmektedir. Güzelbahçe Belediyesi Felsefe ve Bilim Merkezi kurucusu Aykut Türkelli’nin desteğiyle gençler, Türkiye siyasetindeki “yetkililere ulaşamama” sorununu aşarak demokratik bir denetim alanı yaratmayı amaçlamaktadır.

İzmir’den Türkiye’ye yayılan bir model mümkün mü?

İzmir Yüksek Teknoloji Enstitüsü (İYTE) öğrenci kulüplerinin de destek verdiği bu girişim, Güzelbahçe’de başlayıp önce İzmir geneline, ardından Türkiye sathına yayılacak bir eğitim paneli serisi öngörmektedir. Proje, çevre koruma sorumluluğunu sadece devlet kurumlarına bırakmayıp, “soru soran ve sorumluluk alan” bir gençlik öznesi üzerinden kolektif bir dayanışma pratiği sunmaktadır.